کویل آبگرم یکی از اصلی‌ترین اجزای سیستم گرمایشی داکت اسپلیت است که وظیفه انتقال حرارت آب گرم به جریان هوای ورودی را بر عهده دارد. عملکرد صحیح این قطعه و طول عمر آن، به شدت تحت تأثیر کیفیت آب ورودی قرار دارد. در ایران، کیفیت آب شهری در مناطق مختلف تفاوت‌های قابل توجهی دارد و همین موضوع می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کارایی و دوام کویل آبگرم داشته باشد.

در این مقاله، به بررسی تفاوت کیفیت آب در نقاط مختلف کشور، چالش‌های مرتبط با سختی آب و ترکیبات شیمیایی، و تأثیر مستقیم این عوامل بر طول عمر کویل آبگرم داکت اسپلیت می‌پردازیم. همچنین، راهکارهایی برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی کویل و افزایش عمر مفید دستگاه ارائه خواهیم کرد.

تفاوت کیفیت آب در شهرهای ایران

ایران کشوری با تنوع جغرافیایی گسترده است؛ از مناطق کوهستانی گرفته تا دشت‌های گرم و خشک. به همین دلیل منابع آب و ترکیبات معدنی موجود در آن نیز متفاوت است. برخی از مهم‌ترین تفاوت‌های آب در شهرهای ایران عبارتند از:

۱. سختی آب

بسیاری از شهرهای ایران مانند قم، اصفهان، یزد، کرمان، مشهد و بوشهر دارای آب سخت هستند. سختی آب ناشی از وجود مقدار زیاد کلسیم و منیزیم است که باعث رسوب‌گذاری در تجهیزات گرمایشی می‌شود.

۲. میزان املاح محلول (TDS)

شهرهای جنوبی و مرکزی ایران معمولاً دارای TDS بالاتری هستند. این املاح شامل نمک‌ها و مواد معدنی است که در اثر تبخیر و گرمایش آب در سطح کویل رسوب می‌کنند.

۳. وجود کلر و مواد ضدعفونی‌کننده

در برخی شهرها کلر بیش از حد مجاز استفاده می‌شود که می‌تواند موجب خوردگی لوله‌های آلومینیومی و حتی مسی در طولانی‌مدت شود.

۴. تغییرات فصلی کیفیت آب

در شهرهایی مانند تهران، مشهد و شیراز، با تغییر منابع آب در فصول مختلف، ترکیبات آب نیز تغییر می‌کند و این موضوع می‌تواند روند رسوب‌گذاری را تحت تأثیر قرار دهد.

تأثیر سختی آب بر عملکرد و طول عمر کویل آبگرم

۱. رسوب‌گذاری سریع‌تر

در شهرهایی که سختی آب بالاست، رسوب کلسیم و منیزیم با سرعت بیشتری روی جدار داخلی لوله‌ها و فین‌های کویل تشکیل می‌شود. این رسوبات به‌صورت یک لایه عایق عمل کرده و:

  • انتقال حرارت را کاهش می‌دهد

  • فشار پمپ را افزایش می‌دهد

  • مصرف انرژی را بالا می‌برد

2. مسدود شدن مسیر جریان

رسوبات ضخیم می‌توانند باعث کاهش قطر داخلی لوله‌های کویل شوند. این موضوع جریان آب گرم را محدود کرده و راندمان گرمایشی داکت اسپلیت را کاهش می‌دهد.

3. افزایش احتمال ترکیدگی

تجمع رسوب در برخی نقاط باعث افزایش فشار داخلی و ایجاد تنش در بدنه کویل می‌شود. این حالت در شهرهایی با آب فوق‌سخت مانند قم و برخی مناطق اصفهان بسیار شایع است.

4. کاهش عمر مواد اولیه

رسوبات معدنی با گذشت زمان باعث افزایش خوردگی و کاهش انعطاف‌پذیری لوله‌ها می‌شوند. کویل‌های آلومینیومی در این شرایط آسیب‌پذیرتر هستند، در حالی که کویل‌های مسی مقاومت بیشتری دارند.

تأثیر ترکیبات شیمیایی آب بر خوردگی کویل

در برخی مناطق، آب شهری دارای کلر زیاد، سولفات و نیترات است. این مواد می‌توانند باعث خوردگی شیمیایی در سطح کویل شوند.

تأثیر کلر

کلر زیاد باعث ایجاد خوردگی حفره‌ای (Pitting Corrosion) می‌شود. این نوع خوردگی معمولاً ناگهانی و خطرناک است و ممکن است منجر به نشتی آب شود.

تأثیر سولفات‌ها

آب‌های دارای سولفات بالا که در بسیاری از مناطق جنوبی شایع است، باعث ایجاد واکنش شیمیایی با فلزات شده و لایه محافظ طبیعی لوله‌ها را تخریب می‌کند.

تأثیر TDS بالا

TDS بالا هم سرعت رسوب‌گذاری را افزایش می‌دهد و هم روند خوردگی را سریع‌تر می‌کند.

کدام شهرهای ایران بیشترین تأثیر منفی را روی کویل آبگرم دارند؟

براساس تجربه‌های فنی و گزارش‌های سرویس‌کاران، شهرهای زیر بیشترین مشکلات مرتبط با رسوب و خوردگی را دارند:

  • قم: بالاترین سختی آب کشور

  • اصفهان: سختی بالا + TDS قابل توجه

  • یزد: رسوب‌گذاری شدید به دلیل املاح زیاد

  • کرمان: TDS زیاد و کلر بالا

  • بوشهر و بندرعباس: املاح بسیار زیاد + خاصیت خورندگی بالا

  • مشهد: سختی زیاد در برخی مناطق به‌خصوص در فصول گرم

در این مناطق طول عمر کویل بدون استفاده از سختی‌گیر ممکن است تا ۵۰٪ کاهش یابد.

راهکارهای افزایش طول عمر کویل آبگرم در شهرهای با آب سخت

۱. استفاده از سختی‌گیر آب

اولین و مهم‌ترین اقدام برای جلوگیری از رسوب‌گذاری، نصب سختی‌گیر در سیستم تأمین آب ساختمان است.

۲. سرویس و رسوب‌زدایی دوره‌ای

بازدید منظم و رسوب‌زدایی سالانه باعث حفظ راندمان و جلوگیری از تشکیل رسوب‌های ضخیم می‌شود.

۳. استفاده از کویل‌های با کیفیت و جنس مناسب

کویل‌های مسی مرغوب معمولاً مقاومت بالاتری در برابر خوردگی و رسوب دارند. انتخاب تجهیزات باکیفیت از برندهایی مانند داناتهویه می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی در کاهش هزینه‌های تعمیراتی داشته باشد.

۴. کنترل دمای آب ورودی

هر چه دما بالاتر باشد، سرعت رسوب‌گذاری بیشتر است. تنظیم دمای مناسب مطابق توصیه کارخانه ضروری است.

۵. استفاده از فیلترهای ورودی

فیلترهای مکانیکی باعث جلوگیری از ورود ذرات ریز و شن به داخل سیستم می‌شوند و مانع آسیب‌های فیزیکی به کویل می‌گردند.

جمع‌بندی

کیفیت آب شهرهای مختلف ایران تأثیر مستقیم و جدی بر عملکرد و طول عمر کویل آبگرم داکت اسپلیت دارد. سختی آب بالا، وجود املاح زیاد، کلر و ترکیبات شیمیایی مختلف می‌تواند باعث رسوب‌گذاری، خوردگی و کاهش راندمان سیستم شود.

یکی از بهترین روش‌ها برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی کویل، استفاده از سختی‌گیر، سرویس دوره‌ای و انتخاب تجهیزات باکیفیت مانند محصولات داناتهویه است. رعایت این نکات علاوه بر افزایش طول عمر کویل، باعث کاهش مصرف انرژی و هزینه‌های تعمیراتی می‌شود.